TÜBİTAK projesi yazmada üçkağıtlar

Ben asistanken TÜBİTAK projesi yazan kimseye pek rastlanmıyordu. O zamanlar proje yazanların da bin pişman olduklarını yıllar içinde duydum. Bürokrasiden bellerinin büküldüğünü söylüyorlardı.

Son yıllarda TÜBİTAK’ta büyük değişiklikler oldu. Artık farklı aşamalardaki araştırmalar için proje önerileri kabul ediyorlar. Öyle ki, ellerindeki bütçeye göre başvuruların azlığından dem vuruyorlar. Onun için destek programları ile ilgilenebilecek araştırmacıları teşvik etmek için uğraşıyorlar. Öğrencilere para bulmak, konferanslara katılmak için araştırma projeleri çok güzel bir fırsat. Kaçırmamalı.

Ben de birkaç proje yazdım. Ayrıca uzun bir süredir TÜBİTAK’ta hakemlik, panelistlik, danışmanlık yapıyorum. Bayağı bir proje gördüm. Bugün proje yazmak isteseniz örneklerden tutun da proje yazma üzerine pek çok malzeme bulabilirsiniz. Ancak ufak-tefek numaralardan, hakemlerin ilgisini çekmekten, grup olarak yazmaktan vs. bahseden pek olmuyor. Çok da şaşırtıcı değil. Bu tür numaralar zaman içinde gelişiyor ve tabii kişiden kişiye değişiyor. Bir kurala bağlamak güç.

Bol Bilim’in öyle kurala bağlamak gibi bir derdi yok. Aksine herkes kendi tecrübesinden bahsetsin çok daha iyi. Benle başlayalım. Üçkağıtlarım aşağıda.

Amaç ile Kapsam

Projenin hemen başlarında önerdiğiniz çalışma ile neyi amaçladığınız soruluyor. Ben bu kısımda projenin bir özetini verip, hedeflediklerimizi sıralıyorum. Ayrıca bilim ve teknoloji politikalarıyla uyumlu bir çalışma olduğunu Türkiye’de hazırlanan strateji belgelerine atıf yaparak birkaç cümle olarak yazıyorum. Ardından araştırma sonuçlarının uluslar arası konferanslarda sunulacağını, makaleler yazılacağını ve yeni araştırmacıların önünün açılacağını ekliyorum. Aşağıya bir örnek ekledim.

amac

Amaç örneği

“Kapsam” adı üstünde; ayrıntılı olarak projenin genel çerçevesinin çizildiği bölüm. Böyle bir çerçeveyi yazabilmek için projenin tamamına hakim olmak gerek. Projeyi öneren insan, konuya da hakim olur diye düşünebilirsiniz. Ancak projeyi bir grup olarak yazıyorsanız, herkesin kafasında benzer bir kapsamın oluşmasını beklemek güç. Ben herkesin aynı noktaya gelmesi için projeyi yazmaya oturmadan bir şema çıkarıyorum. Daha sonra şemanın üzerinden iş bölümü yaparak ilerliyoruz. Aslına bakarsanız kendi başıma yazsam da böyle bir şema çok faydalı oluyor.

kapsam

Kapsam şeması örneği

Özgün Değer

Proje önerinizi, araştırma projesi yapan kısım özgün değeri. TÜBİTAK panellerinde de bu bölüme çok önem veriliyor. Eğer projenin özgün değeri yeterli görülmezse panelden geçer not alma şansı yok. Yani çok kritik bir kısım. Hakemlerin dikkatini iyice çekmek ve kafalarında bir tereddüt bırakmamak için projenin özgün değerini madde madde yazmak iyi bir fikir olabilir. Aşağıdaki şekil eski bir projenin özgün değer kısmını gösteriyor. O zaman üç paragrafta toplamışız. Son yıllarda yazdığım projelerde iki-üç cümleden oluşan pek çok madde yazmaya gayret ediyorum.

ozgun

Madde madde yazılmış özgün değer

Yöntem

En iyi bildiğiniz bölüm. Bu  proje önerisini yazmaya soyunduğunuza göre kolayca yazabilirsiniz. Sadece üç noktayı söylemek istiyorum:

  • Proje önerisinin sonlarına doğru yapılacakları iş paketlerine bölüp bir plana oturtmanız gerekecek. Yöntem bölümünün başından itibaren yapacaklarımı ana paketlere yerleştirmek iş planını tamamlamamı çok kolaylaştırıyor. Aynı şekilde hakemler açısından da yapılacakları takip edebilmeleri için kolaylık oluyor.

yontem

Yöntem kısmına iş paketleri ile başlama

  • Ön çalışma yaptıysak mutlaka ekliyorum. Sonuçlar ya da deneyler henüz taslak halinde olsalar bile yazıyorum. Bu sayede hakemlere bu işi yapabileceğimizi, üzerinde kafa patlattığımızı göstermeye çalışıyorum.
  • Birkaç panelde karşılaştım. Proje önerinizdeki konu geniş olabilir. Ancak yine de yöntem kısmında sadece projede kullanacaklarınıza odaklanın. Hele hele ders notu gibi yazmamaya gayret edin.

Paragraflar

Proje önerisi uzun teknik bir yazı. Okuması zorlu. İlk  duyduğunuzda kelalaka gelebilir. Ancak alt alta paragrafları sıralamak yerine, aralarda maddeleme ya da numaralama yapıyorum. İşe yaradığını katıldığım panellerde gördüm. Özellikle hakemin dikkatini çekebilecek bir numara aklıma geliyorsa mutlaka yapıyorum. Sonuçta hakemler panele katılınca öneriyi tartışacaklar. O sırada önlerinde projem açık olacak. Ellerine malzeme vermeye çalışıyorum; hepsi o.

“Korkma, tekrar et!”

Yıllar içinde bir şey daha öğrendim. İlk yazdığım projelerde özetti, kapsamdı; özgündü, yaygındı derken kendimi tekrar etmemek için dokuz takla atıyordum. Tamam, bu bölümlerin farklılıkları var. Ancak proje konusu da bir yerden sonra belli. Artık korkmadan -ama istenenleri de ıskalamadan- kendimi tekrar ediyorum. Öyle ya da böyle öncelik bir fikri evirip çevirip yazmada. Biraz tekrardan zarar gelmez.

TÜBİTAK projesi yazmada üçkağıtlar” üzerine 10 yorum

  1. Merhaba,
    Bu faydalı paylaşımınız için teşekkürler. TÜBİTAK başvuruları konusunda benim en çok merak ettiğim şey, Türkçe’de çalıştığınız alanla ilgili yeterli terim çevrilmemişse nasıl bir yöntem izlediğiniz (veya izlenebileceği). Örnek verirsem, ben Hesaplamalı Yapısal Biyoji (Computational Structural Biology) alanında çalışıyorum. Bu alan Türkiye’de çok yaygın olmadığı için, bu konuda yeterli terminoloji maalesef henüz Türkçe’ye girmiş değil. Böyle bir durumda yazılan bir metnin eklektik görünmemesi ve okunabilir olması nasıl sağlanabilir?
    Görüşleriniz için şimdiden teşekkürler.

    • İyi ki bu soruyu sordunuz… İlk yazdığım projelerde ben de zorlandım. Ancak gözünüzde büyütmeyin derim. İnsan çok kısa zamanda süratleniyor; yazdıkça daha iyi yazmaya başlıyor. Başkalarının da benzer tecrübeleri olduğunu biliyorum.

      Terimler konusuna gelince, son dönemde Tureng’i (http://tureng.com/) çok kullanıyorum. TÜBA’nın sayfası (http://www.tubaterim.gov.tr/) da iyi bir kaynak. Evdeki kütüphanemizde de Bülent Sankur hocanın “İngilizce-Türkçe Ansiklopedik Bilişim Sözlüğü” var.

  2. Ben ilk Türkçe yazdığım projede o kadar zorlanmıştım ki Türkçe’yle boğuşmaktan ne yazdığımı tamamen unuttum. Sonra geri dönüp bakınca içinde bir sürü fiilsiz cümle buldum. Galiba İngilizce’den çevirdiğim için ve orda fiil önce geldiği için İngilizce cümlenin sonuna gelince çevirmeyi bırakmışım. Çok saçma!

    Bir de Türkçe’de bana çok garip gelen sözcükler vardı. Bunları kullansam kim projeyi anlayacak demiştim (bazen hala diyorum) ama aslında Türkiye’de yaşadıkça bazı sözcükler tanıdık gelmeye başlıyor. Mesela örüntü. İlk 10 kere duyduğumda hiç birşey ifade etmemişti. Şimdi anlıyorum.

  3. Geri bildirim: Bol Bilim bir yaşında | BOL BİLİM

  4. Geri bildirim: Yeni proje mi? Bir bakayım. | BOL BİLİM

  5. Merhabalar,
    Ben okuma yazma üzerine bir materyal geliştirdim öğrencilerim üzerinde de uyguladım ve kısa sürede etkisini gördüm bu materyali TÜBTAK’a sunmak istiyorum. Ancak materyal haliyle sunabiliyor muyum yoksa proje olarak mı sunmalıyım. Teşekkür ederim.

  6. merhabalar sayın yetkili tübitak projeleri ile ilgili yazını okudum. yüksek lisans öğrencisiyim ve tübitak 1001 projesi ile ilgili bir çalışma yapmak istiyorum. Bu konuda örnek teşkil edecek bir proje içeriği paylaşmanız mümkün mü ? teşekkürler.

  7. Sayın hocam
    Paylaşımınız için teşekkürler. Acaba yurtdışı araştırma burs programları (2214, 2219 gibi) konusunda da önerileriniz var mı? Özellikle de araştırma önerisi yazımı hususunda. Yoksa buradaki önerilerinizi mi uyarlamak gerekir?

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s